پاكدامنى زيور تهيدستى ، و شكر گزارى زيور بى نيازى (ثروتمندى) است.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

خانه  >  کتاب شناسی  >  تمام نهج البلاغة

مولف: 
موسوی، صادق
محل نشر: 
مشهد مقدس
ناشر: 
موسسة الامام صاحب الزمان (عج)
تاریخ نشر: 
١٣٧۶
نوبت چاپ: 
1ام
تعداد صفحات: 
997
نوع مدرک: 
کتاب
زبان : 
عربی
موضوع اصلی: 
متن تکمیلی اصلی نهج البلاغه
کلید واژگان: 
متن اصلی نهج البلاغه-سید صادق موسوی
توضیحات: 

تمام نهج البلاغه

معرفى اجمالى
"تمام نهج البلاغه" كتابى است به زبان عربى تاليف سيد رضى كه در زمره مستدركات نهج البلاغه جاى مى گيرد و به وسيله سيد صادق موسوى مورد تحقيق قرار گرفته است.
ساختار كتاب
كتاب مشتمل برگزيده اى از سخنان امام خمينى و آيت الله خامنه اى، تقريظات سيد جمال الدين دين پرور و نيز حسن الامين، مقدمه شيخ محمد عسّاف، مقدمه محقق، خطبه شريف رضى،

فهرست مصادر كتاب و ابواب ذيل مى باشد: الباب الاول- فصل الخطب، شامل ۶٢ خطبه. الباب الاول- فصل الكلمات شامل ١۵۶ كلمه از كلمات حضرت. الباب الاول-فصل الوصايا(الشفهية) شامل ١٢ وصيت از وصاياى حضرت. الباب الاول-فصل الادعية، شامل ٩ دعا از حضرت. الباب الثانى-فصل الكتب، شامل ٧۵ نامه از نامه هاى حضرت. الباب الثانى-فصل العهود و الأحلاف، شامل ٣ عهد و يك حلف. الباب الثانى-فصل الوصايا(المكتوبة٩ شامل ۴ وصيت.
 گزارش محتوا
مولف با بهره گيرى از نسخ متعددى كه از نهج البلاغه سيد رضى در كتابخانه هاى هند، ايران، دمشق و...موجود بوده، به نگارش اين اثر ارزشمند پرداخته است. وى تا حد ممكن نسخ خطى اين كتاب را فراهم آورده و ابتداء در صحت نسخه و تعيين تاريخ نگارش و كتابت آن تحقيق نموده، سپس به ضبط عبارت و اكتشاف اشتباه نسّاخ پرداخته و پس از آن بين نسخه هاى خطى و چاپى موجود مقابله نموده و اختلاف نسخه ها را در حاشيه كتاب حاضر يادآور شده است تا بدين وسيله خواننده به تمام نسخه هاى خطى و چاپى اين اثر همزمان آگاهى يابد.

مولف همچنين در تمام مصادر تاريخى كه حاوى فرمايشات حضرت هستند، دقيق شده و ترتيب روايات را مراعات نموده و تقديم و تاخير بعضى فقرات و زيادت و نقصان برخى ديگر را علاج نموده است.

با تلاشى كه وى به انجام رسانيده، خواننده به سهولت مى تواند، به ارتباط خطب و كلمات و كتب حضرت آگاهى يابد. تمام اين تلاش ها به نحوى صورت گرفته كه هيچ گونه تداخلى با آثارى كه توسط ديگر مستدرِكان خطب و كلمات و كتب حضرت؛ همچون ابن ابى الحديد و ابن ميثم (از متقدمان) و كاشف الغطاء و علامه محمودى و سيد عبدالزهرا خطيب (از متاخران) نگاشته شده نداشته باشد، هر چند مولف از مباحث تاريخى و تلاشهاى علمى ارزشمند ايشان سود جسته است.

بر خلاف ساير محققان در حوزه نهج البلاغه كه تنها به گردآورى روايات نهج البلاغه از مصادر مختلف و تدوين آن ها بسنده نموده اند.

مولف كتاب حاضر به بررسى و جستجوى  منابعى كه سيد رضى اثر خويش را با استفاده از آن ها نگاشته پرداخته است. در اين كتاب، متن سخنان اميرالمؤمنين در نهج البلاغه از حالت مرسل بودن خارج شده و ديگر  منابعى هم كه شريف رضى متونى را از آن ها استخراج كرده است، نيز سنددار شده اند.

مولف گزيده هاى سيد رضى از فرمايشات حضرت را به اصل خود بازگردانده و در ساختار متن اصلى جاى داده است و بخش هاى برگزيده را به نحوى از متن كامل متمايز ساخته است. وى همچنين تلاش فراوانى براى بررسى مصادر مذكور به انجام رسانده و بين روايات موجود در اين مصادر مقارنه و مقايسه به عمل آورده و مكررات آن ها را شناسايى كرده و روايات مكرر را به نظاير آن ها ضميمه نموده و ترتيب تاريخى صدور آن ها را رعايت نموده است و اختلاف نسخه ها را در حاشيه كتاب يادآور شده است.

فهرست مطالب 

[مقدمه النسخه الموثقه]
[مقدمه المحقق للنسخه الموثقه]
[مقدمه الکتاب]
اقوال فی نهج البلاغه
القول فی نسب امیر المومنین(ع) و ذکر لمع من فضایله
خطبه الشریف الرضی رضوان الله علیه
فهرس مصادر تمام نهج البلاغه
الباب الاول فصل الخطب
الباب الاول فصل الکلمات
الباب الاول فصل الوصایا (الشفهیه)
الباب الاول فصل الادعیه
الباب الثانی فصل الکتب
الباب الثانی فصل العهود و الاحلاف
الباب الثانی فصل الوصایا (المکتوبه)

در بخش خطبه ها، مولف خطبه ها را جدا كرده و در آن ها موضوع را در درجه اول و بعد روند تاريخ خطبه ها را مدنظر قرار داده است؛ يعنى خطبه اى كه بعد از وفات رسول اكرم (صلی الله علیه و آله) انجام شده، اول قرار گرفته است و همين طور به تسلسل تاريخى تا آخرين خطبه قبل از شهادت اميرالمومنين (عليه السلام) ادامه پيدا كرده است.

بخش بعد، كلمات است كه اول موضوعى و بعد به ترتيب تاريخى مرتب شده اند.

بعد وصايا، كه وصاياى شفاهى جدا در باب اول و وصاياى مكتوب در باب دوم قرار گرفته است. سپس دعاهاى حضرت و بعد نامه ها كه باز با تسلسل موضوعى و بعد تسلسل تاريخى تنظيم شده اند. چون مخاطب نامه ها افراد خاصى بودند، تلاش شده است، نامه هاى متعلق به هر شخص در يك جا قرار بگيرد كه مطالعه كننده به راحتى به آن ها دسترسى پيدا كند. مثلاً نامه هاى مربوط به ابن عباس تا جايى كه از نظر موضوع تفاوت زيادى داشته است، كنار هم قرار گرفته اند. همين طور نامه هاى خطاب به معاويه و ديگران. بعد عقود و احلاف (پيمان ها) و توقيعات قرار گرفته اند.

اين روش براى افرادى كه مى خواهند تسلسل تاريخى سخنان حضرت را به دست بياورند، مى تواند كار را آسان كند. متن نهج البلاغه با خط پررنگ آمده است و در اول هر بند كه از اين متن استفاده شده، آدرس آن در نسخه موجود نهج البلاغه ارائه شده تا هر كس خواست بداند، اين متن از كجاى نهج البلاغه است، به راحتى جوابش را بيابد. متن هايى كه از منابع ديگر اضافه شده، به شكل كم رنگ درج گرديده و آدرس دهى شده و منابعش نيز ذكر شده است.

مولف براى تهيه اين كتاب به كتاب خانه هاى مصر، يمن، مراكش، كتاب خانه ملى رم، كتاب خانه ملى پاريس، كتاب خانه ملى لندن، كتاب خانه ملى اتريش و در آخر به كتاب خانه مك كين كانادا هم رفته و نسخه هاى نهج البلاغه و منابع آن را مورد مطالعه قرار داده است. در نتيجه نسخه تاليف شده موجود حاصل مطالعه كتاب هاى فراوانى است و مطالب زيادى از آن استخراج شده است.
وضعيت كتاب
كتاب مشتمل بر پاورقى هاى مولف و فهرست مطالب مى باشد.
منابع:
١- تمام نهج البلاغه، خبرگزارى كتاب جمهورى اسلامى ايران، ١٣٨٧/٢/١.

٢- بختيارنژاد، پروين، تمام نهج البلاغه، سايت آفتاب،١٣٨۶/١٢/١۴.

٣- مقدمه مولف 

۴- مقدمه شيخ محمد عسّاف