شايسته نيست به سخنى كه از دهان كسى خارج شد، گمان بد ببرى ، چرا كه براى آن برداشت نيكويى مى توان داشت.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

خانه  >  کتاب شناسی  >  غدیر شناسی و پاسخ به شبهات

مولف: 
علی‌اصغر رضوانی
محل نشر: 
قم - ایران
ناشر: 
مسجد مقدس جمکران
تاریخ نشر: 
1386
نوبت چاپ: 
4ام
نوع مدرک: 
کتاب
زبان : 
فارسی
موضوع اصلی: 
پاسخ به شبهات غدیر
کلید واژگان: 
شبهات-غدیر
توضیحات: 

غدیر شناسی و پاسخ به شبهات، نوشته علی‌اصغر رضوانی، کتابی است که به تفصیل به موضوع ولایت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) در آیات و روایات؛ خصوصا آیات و روایات مرتبط با واقعه غدیر خم، و برتری ایشان بر سایر صحابه پرداخته است؛ این کتاب به زبان فارسی، در زمان معاصر و در یک جلد تألیف شده است.

کتاب به هدف خنثى‌کردن توطئه‌ها و پاسخگویى به شبهات دشمنان نوشته شده است[۱]

ساختار

کتاب دارای مقدمه‌ای کوتاه از مؤلف و متن در یازده بخش است. نویسنده در بیان مطالب از آیات، روایات و اقوال علماء بهره برده است.

گزارش محتوا

مؤلف در بخش اول، به موضوع وحدت و ابعاد گوناگون آن در بین مسلمانان می‌پردازد. در حقیقت مفهوم «وحدت» - و به عبارت صحیح‌تر«اتحاد»- آن است که با حفظ عقاید قطعى خود در مقابل دشمن مشترک موضع واحدى داشته و از او غافل نباشیم و این بدان معنا نیست که از بحث و گفتگوى علمى محض پرهیز کنیم، زیرا همه امور در حقیقت براى حفظ شریعت اسلامى است؛ از این‌رو است که امام على(علیه السلام) در بحبوحه جنگ صفین، از وقت نماز سؤال مى‌کند و بعد از آن‌که از او سؤال مى‌شود که اکنون در اوج نبرد چه وقت نماز است؟ در جواب مى‌فرماید: مگر ما براى غیر از برپایى نماز مى‌جنگیم؟ لذا نباید هیچ‌گاه هدف، فداى وسیله گردد[۲]آیات بسیاری از قرآن کریم نیز به اهمیت این موضوع اشاره دارد همانجایی که می‌فرماید: «وَ لا تَکُونُوا کَالَّذينَ تَفَرَّقُوا وَ اخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْبَيِّناتُ وَ أُولئِکَ لَهُمْ عَذابٌ عَظيمٌ»(آل عمران: 105)؛ «و شما مانند کسانی نباشید که بعد از آنکه آیات روشن به‌سویشان آمد، اختلاف کردند و دسته‌دسته شدند و برای آنان عذابی بزرگ خواهد بود»[۳]

نویسنده در ادامه به نقل اقوال علمای اهل سنت درباره وحدت و نیز اقوال مستبصرین درباره شیعه اختصاص داده است. سپس به ارزش و اهمیت واقعه غدیر می‌پردازد. او دراین‌باره می‌گوید: بحث از امامت و خلافت بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) اگرچه از جهتی تاریخی است، ولی همین تاریخ صدر اسلام است که انسان‌ساز است. بحث از امامت بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) در حقیقت بحث از این موضوع است که امام باید قابلیت امامت داشته باشد و از جانب خداوند منصوب گردد. بحث از این که امام بعد از پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) چه کسی بوده، در حقیقت بحث از این است که چه کسی باید تا روز قیامت برای جامعه اسلامی، بلکه جامعه بشریت الگو باشد؟[۴]بحث از امامت در این زمان در حقیقت بحث از الگو در تمام زمینه‌ها است: در زمینه عبادت، نظام خانواده، وظائف فردی و اجتماعی... این الگوها هستند که آینده انسان را ترسیم کرده و ورق می‌زنند[۵]

نویسنده در بخش بعدی، به موضوع ضرورت تعیین جانشین برای پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) می‌پردازد. با توجه به علم غیب خداوند و رسولش از آینده و اینکه امت پس از پیامبر در مسائل گوناگونی دچار اختلاف و تفرقه می‌شوند، ضروت لطف الهی اقتضا می‌کند که پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) جانشین شایسته‌ای را پس از خود تعیین کند تا مانع اختلافات شود و جامعه را در مسیر حقیقی خود پیش برد. اینکه اهل سنت براین باور که پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در این زمینه نظری نداده و این امر را به امت واگذاشته، دچار اشکالات زیادی است، از جمله اینکه لازمه این نظریه این است که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در مهمترین امر مسلمین که ولایت و جانشینی باشد اهمال کرده باشد و حال آنکه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) قطعا از این نقیصه بزرگ مبراست[۶]

موضوع بعدی مطرح شده راجع به افضلیت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) نسبت به سایر صحابه است که در آیات زیادی از قرآن به آن اشاره شده است، همچون آیه شریفه: «إِنَّما وَلِيُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ هُمْ راکِعُونَ»(مائده: 55)؛ «ولّى امر شما تنها خدا و رسول خدا و مؤمنانى هستند که نماز به‌پا داشته و فقیران را در حال رکوع زکات مى‌دهند.» همچنین روایات زیادی همچون روایت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) که فرمود: «أعلم أمّتي من بعدي علي بن أبي‌طالب»[۷]؛ «اعلم امّت بعد از من على بن ابى‌طالب است»؛‌ دلالت بر افضلیت قطعی علی(علیه السلام) بر سایر صحابه دارد که جایگاه بی رقیب ایشان را نسبت به مابقی صحابه ثابت می‌کند[۸]

از دیگر مباحث کتاب می‌توان به تدابیر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در امر خلافت امام على(علیه السلام) اشاره کرد

نویسنده می‌گوید: تدابیر پیامبر در تبیین و تثبیت جانشینى امام على(علیه السلام) را می‌توان در سه نوع خلاصه کرد:

1.آمادگى تربیتى امام على(علیه السلام) از کودکى و امتیاز او در کمالات و فضایل و علوم.

2.بیان نصوص ولایت و امامت.

3.اجراى عملى با تدابیر مخصوص در اواخر عمر پیامبر[۹]

مؤلف در ادامه وارد موضوع واقعه غدیرخم می‌شود، یکى از مهمترین ادله ولایت و امامت حضرت على(علیه السلام) حدیث معروف «غدیر خم» است. مطابق این حدیث پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) حضرت علی(علیه السلام) را از جانب خداوند متعال به امامت بعد از خود منصوب کرده است. در این راستا نویسنده به بررسی سند این حدیث و این‌که بر چه مطالبى دلالت دارد و این‌که اهل سنت درباره آن‌چه مى‌گویند و چه شبهاتى را درباره این حدیث، مطرح کرده‌اند می‌پردازد. در مورد سند روایت غدیر اسناد معتبر از منابع شیعه و سنی در قرون مختلف را بر می‌شمرد که دلالت بر تواتر و اعتبار بالای حدیث غدیر دارد.

ایشان در مورد دلالت کلمه «مولى» در حدیث غدیر به معناى سرپرست و امام، بیان می‌دارد: با مراجعه به تاریخ پى‌خواهیم برد صحابه‌اى که در غدیر خم حضور داشته و سخنان پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) را شنیده‌اند، همگى از این حدیث معناى سرپرستى و امامت را فهمیده‌اند و فهم کسانى که در عصر نص بوده و مقصود پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) را درک مى‌کردند، براى ما حجت است. مگر نه‌این است که خلفاء و دیگر صحابه به حضرت امیر(علیه السلام) بعد از خطبه غدیر از ناحیه پیامبر(ص)، تهنیت گفته و به او تبریک گفتند. آیا این به جهت فهم معناى امامت و خلافت نبوده است؟ مؤلف در ادامه به پاسخ تفصیلی به شبهاتی که در زمینه حدیث غدیر مطرح شده است می‌پردازد[۱۰]

نویسنده پس از بررسی تحلیلی واقعه غدیر به آیاتی از قرآن که در شأن ولایت امیرالمؤمنین(علیه السلام) است می‌پردازد، از جمله‌ آیه تبلیغ، آیه اکمال و آیه سأل سائل[۱۱]و در نهایت علت اعراض اکثر صحابه از نص غدیر و عواقب این حق‌پوشی را بیان می‌کند و آثار بزرگداشت واقعه غدیر را بر‌می شمارد[۱۲]

وضعیت کتاب

در انتهای کتاب فهرست آیات، روایات و محتویات ذکر شده است.

در پاورقی‌ها آدرس مطالب آمده است.

پانویس

1.مقدمه کتاب، ص8

2.ر.ک: متن کتاب، ص11

3.ر.ک: همان، ص12

4.ر.ک: همان، ص35-13

5.ر.ک: همان، ص37

6.ر.ک: همان، ص56-40

7.مناقب خوارزمى، ص ۴۰

8.ر.ک: همان، ص65-57

9.ر.ک: همان، ص69

10.ر.ک: همان، 118-83

11.ر.ک: همان، ص208-159

12.ر.ک: همان، ص254-209

منبع:مقدمه و متن کتاب.