چون سختى ها به نهايت رسد، گشايش پديد آيد، و آن هنگام كه حلقه هاى بلا تنگ گردد آسايش فرا رسد.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

خانه  >  کتاب شناسی  >  آشنایی با نهج البلاغه امام علی(ع)و پ‍اس‍خ‌ ب‍ه‌ چ‍ن‍د ش‍ب‍ه‍ه‌

مولف: 
سید جعفر حسینی
محل نشر: 
قم - ایران
ناشر: 
انتشارات دار ال‍ث‍ق‍ل‍ی‍ن‌
تاریخ نشر: 
1380
نوبت چاپ: 
1ام
تعداد صفحات: 
120
قطع و اندازه: 
وزیری
نوع جلد: 
شوميز
نوع مدرک: 
کتاب
زبان : 
فارسی
موضوع اصلی: 
آشنایی با نهج البلاغه
کلید واژگان: 
نهج البلاغه-شبهه
توضیحات: 

آشنایی با نهج البلاغه امام علی(علیه السلام) و پ‍اس‍خ‌ ب‍ه‌ چ‍ن‍د ش‍ب‍ه‍ه‌، کتابی است که با زبان فارسی که به معرفی نهج البلاغه می‌پردازد. این کتاب اثر سید جعفر حسینی است و انتشارات دار ال‍ث‍ق‍ل‍ی‍ن‌ نشر آن را به عهده داشته‌‌ است.[۱]

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «در این کتاب مطالبی پیرامون کتاب نهج البلاغه، گوینده و گردآورنده آن مطرح می‌شود. آنگاه نویسنده برای تبیین ویژگی‌های بارز این کتاب از نظر فصاحت و بلاغت، محتوای عمیق علمی و عرفانی و جامعیت و جاذبه فوق العاده آن و اسناد مربوط به کتاب نهج البلاغه، مباحثی را ارائه می‌کند. سرانجام چند شبهه در مورد نهج البلاغه، مطالب مندرج در آن و اِسنادش به امام علی(علیه السلام) رسیدگی می گردد. در این شبهه‌ها مسائلی چون بدگویی از خلفا، طولانی بودن بعضی از خطبه‌ها، نوع سجع و قافیه به کار رفته در متن نهج البلاغه و مطالبی مربوط به وصایت امام علی(علیه السلام) و ذکر اوصاف برخی از حیوانات مانند طاووس و پاره‌ای از اصلاحات فلسفی و عرفانی مطرح شده که از دیدگاه شبهه کنندگان، این موارد موجب تشکیک در انتساب این قبیل کلام به امام علی(علیه السلام) می‌شود. نویسنده به همه این شبهات از منظر قرآنی و تاریخی و روایی پاسخ داده است»[۱].

فهرست کتاب

اسناد نهج‏ البلاغه

اسناد نهج‏ البلاغه از دیدگاه ابن ابی‌‏الحدید معتزلی؛

اسناد نهج‏ البلاغه از دیدگاه شیخ محمد عبده مفتی مصر؛

اسناد نهج‏ البلاغه از دیدگاه ابن ‏خلکان؛

اسناد نهج‏ البلاغه از دیدگاه ذهبی.

شخصیت والای گردآورنده‏ نهج‏ البلاغه سید رضی

تالیفات و کتابهای سید رضی؛

سید رضی و شعر؛

نقابت؛

در بخش سخنی درباره ی نهج البلاغه و گوینده ی آن، درباره علی علیه السلان به نقل از علامه جعفری چنین آمده است:

استاد محمد تقی جعفری در مقدمه ی «ترجمه و تفسیر نهج البلاغه» می گوید: «هیچ گونه جای تردید نیست که ما می توانیم شخصیت علی بن ابی طالب علیه السلام را مانند شخصیت های یک بعدی تاریخ نشان بدهیم و کتابش «نهج البلاغه» را هم به عنوان کتاپی که یک شخصیت یک بعدی از خود به یادگار گذاشته لاست، تلقی نماییم. ما با انسانی سر و کار داریم که هدف اعلایی برای زندگانی دارد، زمامداری که عادل مطلق است، دارای معرفتی در حد اعلی درباره ی انسان و جهان، وابستگی به مبادی عالی هستی، خود را جزئی از انسان دیدن، وابستگی مستقیم به خدا، تقوا و فضیلت در حد اعلی، پاکی گفتار و کردار و اندیشه و نیت پاک... و ده ها امتیازات از این قبیل که در علی بن ابی طالب به اتفاق تمام تواریخ ثبت شده است، قابل توضیح و تفسیر با مفاهیم و ارزش های معمولی نمی باشد؛ زیرا برای آن جامعه و یا افرادی که زندگی جز تورم «خود طبیعی» چیز دیگری نیست، عناصر شخصیت و امتیازات علی علیه السلام و کتابش، خیالاتی بیش نیست».

فصاحت و بلاغت نهج البلاغه، محتوای عمیق علمی و عرفانی و جامعیت نهج البلاغه و جاذبه ی فوق العاده نهج البلاغه از دیگر عنوانهای مطالب این کتاب است و درباره محتوای عمیق علمی و عرفانی و جامعیت نهج البلاغه نیز در این کتاب چنین آمده است:

یکی از امتیازات فوق العاده ی «نهج البلاغه» مسأله ی جامعیت و تنوع عجیب و محتوای ژرف آن است و هر خواننده ی آگاهی در همان لحظات نخستین که با آن آشنا می شود نمی تواند باور کند که چگونه یک انسان بتواند این همه گفتار نغز و سخنان شیرین و حساب شده و دقیق در موضوعات کاملا مختلف بلکه متضاد راگردآوری کند و مسلما این کار از غیر شخصیتی همچون امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام که قلبش گنجینه ی اسرار الهی و روحش اقیانوس عظیم علم و دانش است، ساخته نیست همان کسی که می فرماید  «علمنی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم الف باب من العلم و تشعب لی من کل باب الف باب».

همچنین نویسنده در زیر عنوان اسناد نهج البلاغه نیز پس از بخش اشاره؛ اسناد نهج البلاغه از دیدگاه ابن ابی الحدید معتزلی، اسناد نهج البلاغه از دیدگاه شیخ محمد عبده؛ مفتی مصر، اسناد نهج البلاغه از دیدگاه ابن خلکان و اسناد نهج البلاغه از دیدگاه ذهبی را بررسی کرده است.

در بخش شبهاتی پیرامون نهج البلاغه و پاسخ آنها نیز ده شبهه درباره نهج البلاغه مطرح شده است که شبهات زیر از شبهه های مطرح شده هستند:

در نهج البلاغه برخی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مورد اعتراض واقع شده اند و به آنان توهین و نسبت غصب خلافت داده شده است و از آنجا که تمام صحابه ی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم عادل می باشند لذا به نظر نمی رسد که اینگونه خطبه ها از سخنان امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه السلام بوده باشد؛

همچنین طولانی بودن برخی از خطبه ها و نامه های نهج البلاغه مانند خطبه ی اشباح و خطبه ی قاصعه و عهد نامه ی مالک اشتر و... ؛  چونکه چنین سخنرانیها و نامه نگاریهای طولانی در صدر اسلام مرسوم نبوده، بنابراین در انتساب آن به امیرالمؤمنین علیه السلام تشکیک می شود؛ این شبهه های مطرح شده است.

برای مثال، نویسنده در پاسخ به شبهه نهم:

درک اوضاع اجتماعی و توجه به نقاط ضعف دستگاههای حکومتی و انتقاد از شرایط حاکم، در آن زمانها متعارف نبوده بلکه در زمانهای بعد مرسوم و متعارف شده و در خطبه های نهج البلاغه از حاکمان و وزیران و والیان و قضات و علما با تعبیرهای گوناگون انتقاد شده و بر شیوه ی حکومت و رفتار والیان و تبعیض در تقسیم بیت المال و جهل قضات به شدت اعتراض شده است و به همین دلیل نهج البلاغه سخنان علی بن ابی طالب علیه السلام نمی باشد؛

چنین پاسخ داده است:

گر چه تمام شبهه هایی که پیرامون نهج البلاغه مطرح شده نادرست می باشد، ولی این شبهه از تمام آن شبهه ها سست تر و نادرست تر می باشد؛ زیراچگونه ممکن است چشم بسته گفته شود: چونکه این موضوع بعدا میان مردم مرسوم گشت پس باید ولی خدا و دروازه ی علم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم نیز از آن بی اطلاع باشد، با اینکه او از کودکی پیوسته ملازم آن حضرت بوده و چه تجربه های ارزشمندی را که در نوجوانی و جوانی فراگرفت و پس از رحلت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم حوادث مهمی اتفاق افتاد و میان فقیهان صحابه در احکام الهی اختلاف شدیدی پدید آمد و هر کدام دیگری را رد می کرد و چه خونهای حرامی که به ناحق ریخته شده و چه بسیار اموال مردم که به یغما رفت و چه حقوقی از مردم پایمال گشت!!!.

شخصیت والای گردآورنده ی نهج البلاغه؛ سید رضی، تألیفات و کتابهای سید رضی، سید رضی و شعر و نقابت از دیگر بخش های مطرح شده در این کتاب است.