(آنگاه كه خبر كشته شدن محمد بن ابى بكر را به او دادند فرمود) همانا اندوه ما بر شهادت او ، به اندازه شادى شاميان است، جز آن كه از آن يك دشمن ، و از ما يك دوست كم شد.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

قديمي ترين نسخه خطي نهج البلاغه در موزه ملي ملک

در ميان مجموعه خطي كتابخانه ملي ملك قديمي ترين نسخه يي كه از نهج البلاغه مي توان به آن اشاره كرد، نسخه يي به خط نسخ سليمان بن محمودبن محمد قرابك بدري است كه در يازدهم شوال سال 566 هجري قمري كتابت شده است. به گزارش ايبنا، نهج البلاغه كتابي است كه شايد برترين كليد فهم قرآن كريم باشد: كتابي كه آن را برترين تفسير كلام الله دانسته اند. كتابي كه دستاورد دوران پنج ساله حكومت حضرت امير است. كتابي كه بي شك رهنمون آناني است كه در پي شناخت آرمان هاي حكومت ديني اند. اين كتاب اساسي ترين راهنماي مذهب شيعه و دومين كتاب اسلام به باور شيعيان است. از اين رو در جهان تشيع با تعدد نسخ اين كتاب روبرو هستيم. با آغاز سده پنجم هجري، اين مجموعه گرانقدر شيعي توسط سيد رضي تدوين شد. ساختاري كه وي براي اين كتاب در نظر گرفته تا امروز همچنان حفظ شده است. سيد رضي اين اثر را در سه بخش خطبه ها، نامه ها و پيمان ها تدوين كرده است. شيعيان به اين كتاب در طول روزگار توجه خاصي داشته اند و به شرح آن همت نهاده اند. آورده اند كه راوندي در سفري به نجف اشرف دست نويس اصلي كتاب را ملاحظه كرده و رونوشتي از آن براي خويش فراهم كرده است. رونوشتي كه در ربيع الاول سال 511 هجري قمري به فرجام رسيده است. پس از اين تاريخ است كه وي بر نسخه خود حواشي زده است. حاشيه وي شايد نخستين شرح و حاشيه يي است كه بر اين اثر زده شده است. هر چند به باور گروهي، احمدبن محمدالويري، نخستين شارح نهج البلاغه است. قديمي ترين نسخه كامل نهج البلاغه كه تاكنون شناخته شده است به قلم محمدبن ابي قاسم بن موسي بن خليل است كه در رمضان سال 521 هجري قمري كتابت شده است. اين دست نويس، امروزه بخشي است از ميراث معنوي كشور و در سازمان اسناد و كتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران نگهداري مي شود. كتابخانه و موزه ملي ملك به عنوان يكي از كتابخانه هاي داراي مجموعه خطي در جهان اسلام، نيز داراي نسخه هايي از نهج البلاغه است. در ميان مجموعه خطي كتابخانه ملي ملك قديمي ترين نسخه يي كه از نهج البلاغه مي توان به آن اشاره كرد، نسخه يي به خط نسخ سليمان بن محمودبن محمد قرابك بدري است كه در يازدهم شوال سال 566 هجري قمري كتابت شده است. اين نسخه نيم قرن جوان تر از نسخه كتابخانه ملي است. اما اين نسخه، نسخه يي كامل نيست و برگي از آغاز افتاده و مقدمه سيد شريف نيز ناقص است. در ميان اين آثار مي توان نفايسي از نظر خط تجليد و كتاب آرايي يافت. اين نسخه به خط نسخ علي بن سلمان بن ابي الحسن بن ابي الفرج بن محمدبن ابي البركات بر كاغذ دولت آبادي و در ابعاد 3/26 در 17 كتابت شده است. در مجموعه خطي ملك، نسخه قديمي تري نيز از نهج البلاغه وجود دارد، از اين رو اهميت اين كتاب در تاريخ كتابت آن است. اما اين تاريخ، آن را صدرنشين مجموعه نهج البلاغه هاي موجود در مجموعه خطي نمي سازد. نسخه ديگري كه از گنجينه كتابخانه و موزه ملي ملك مي توان به آن اشاره كرد، نسخه يي است كه با شماره 1159 در مخزن نام گذاري شده است، هر چند بر برگ نخست اين نسخه به خطي كه شايد خط مرحوم واقف ، حاج حسين آقا باشد اشاره شده كه تاريخ كتابت اين نسخه سال چهارصد قمري است. چيزي كه اگر درست مي بود شايد ما را با نسخه يي بي نظير از نظر قدمت روبروي مي ساخت. تاريخ و كتابت اين نسخه محل اختلاف است. فهرست بر خط كتابخانه كتابت را به سده هفتم رسانده است و اين تاريخ از نظر فهرست نويسان داراي اعتبار است. اين نسخه داراي جلد مرمت شده و جديد و به خط خوشنويسي بي نام بر كاغذ دولت آبادي كتابت شده است.

 

مديرعامل موسسه كتابخانه و موزه ملي ملك

 

منبع :روزنامه اعتماد، شماره 2243 به تاريخ 1/6/90، صفحه 10