صدقه دادن دارويى ثمر بخش است ، و كردار بندگان در دنيا ، فردا در پيش روى آنان جلوه گر است.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

خانه  >   چهره ها (شارحین)  >  حسن بن محمد صغاني ابو الفضائل

حسن بن محمد صغاني ابو الفضائل

او يکي از علماي ادب و لغت بشمار است و کتاب عباب که يکي از کتب معروف در لغت مي‏ باشد از تاليفات وي بشمار مي‏رود، و نيز کتاب مجمع البحرين و تکمله صحاح را تاليف کرده، صغاني به عنوان پرچمدار علم لغت وصف شده و او را يکي از پيشوايان اين علم مي‏ دانند.
صغاني از اهل مرو خراسان بود و پدرش از دهکده چغان و يا چاغان مرو بوده است که در عربي صغان و يا صاغان نوشته مي‏ شود، و او را در کتاب‏ها گاهي صاغاني و زماني هم صغاني ضبط کرده‏اند، و ترجمه حال او در کتب سير و تاريخ و تذکره ‏ها بطور مبسوط ذکر شده است.
صغاني در شهر لاهور پنجاب متولد شد و در سال 577 وارد غزنه گرديد و در آن جا نشو و نما يافت، و ظاهرا در غزنه به تحصيل پرداخته است و سپس به بغداد رفته و از آن جا از طرف خليفه بغداد به عنوان سفارت به هندوستان رفت و مدتي در آن جا اقامت گزيد.
او از هندوستان عازم حج شد و از آن جا به يمن رهسپار گرديد و بار ديگر به بغداد و هند رفت، صغاني يکي از رجال فعال و پر کار بوده آثار او زياد و همه مورد توجه و عنايت اهل علم و ادب بوده است، لغت نويسان در آثار خود آراء و نظريات او را مورد استناد قرار مي‏دهند و به اقوال وي اعتماد مي‏نمايند.
يکي از آثار او کتب الشمس المبره امت، صغاني در اين کتاب رجوع به اخبار اهل بيت عليهم السلام را واجب مي‏ داند و مي‏گويد: بايد در اخذ احکام و سمائل اسلامي به آثار اهل بيت سلام الله عليهم مراجعه کرد.
صغاني کتابي درباره نهج ‏البلاغه نوشته تذکره نويسان در حالات او از اين کتاب ياد کرده ‏اند، صاحب الذريعه گويد: در بعضي از نوشته‏ ها به عنوان صنعاني آمده که قطعا تصحيف و تحريف ناسخان مي‏ باشد، شرح او بر نهج ‏البلاغه جزء کتب مفقوده است و در فهرست‏ها ذکري از آن نيست.
گويند وي نوشته ‏اي همراه خود داشت که در آن روز مرگ او را نوشته بودند، و او در انتظار روز موعد بود، هنگامي که آن روز فرا رسيد مانند روزهاي قبل حال عادي داشت و براي دوستان خود غذائي تهيه کرده بود، ولي ناگهان حالش به هم خورد و در گذشت، او در سال 650 در بغداد وفات کرد.
مرحوم شيخ عباس قمي رضوان الله عليه در الکني و الالقاب گويد: صغاني از مشايخ اجازه سيد جمال الدين احمد بن طاووس و آيه الله علامه حلي طاب ثراهما بوده است، و اين خود موقعيت علمي و شخصيت او را در آن ايام مي‏رساند که نظير اين بزرگان از وي اجازه نقل حديث گرفته‏ اند.
منبع : عزيز الله عطاردي؛ علماي خراسان و نهج البلاغه؛ص 23، 24.