رترين بى نيازى و دارايى، نوميدى است از آنچه در دست مردم است.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

تصویر و تمثیل در نهج البلاغه

نويسنده : چمن خواه، عبدالرسول

 

استاد راهنما : نیری، محمدیوسف

 

مقطع : کارشناسی ارشد

 

رشته : ادبیات و علوم انسانی

 

دانشگاه : دانشگاه شیراز

 

تاريخ دفاع : 1376

نهج البلاغه این قرآن صاعد جامع ترین منبع فکری اسلامی به خصوص تشیع به شمار می آید و طی قرنهای متمادی خاستگاه اندیشه های والا از جهت معنا و سخنان بلیغ از جهت لفظ برای ملل عرب و عجم بوده است . قدیمیترین مطالب بلاغی دربارهء کلام امیرالمؤمنین(علیه السلام) به طور پراکنده توسط سید رضی در نهج البلاغه نگاشته شده است . البته بعضی از شارحان نهج البلاغه به تعدادی از استعاره ها، تشبیهات ، کنایات و ... به سبک سنتی اشاره کرده اند. از آنجا که تحقیق بر تصویرهای نهج البلاغه برای آنان هدف نبوده کتابی مستقل پیرامون چگونگی علم بیان در نهج البلاغه نگاشته نشده است . تا نیاز پژوهشگران این عصر را برآورده سازد. لذا این مطالب انگیزه رساله حاضر را فراهم آورد. نگارنده تصویرهایی از نهج البلاغه را که در معنای مجازی به کار رفته بود شناسایی نموده است . آنگاه براساس عناصر سازندهء آن به سبک امروزی در چهارده جستار طبقه بندی الفبایی نمود تا بتوان میزان تاثیر آن بر متون ادب و فرهنگ اسلامی مشخص نماید به جهت گستردگی کمی و کیفی، تصویرهای چهار جستار "طبیعت "، "حیوان"، "انسان" و "ابزار و وسایل زندگی" مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . سپس آثار بزرگان ادب فارسی تا پایان قرن هشتم - تا آنجا که میسر بود بررسی و تصویرها را مشخص نمود. آن گاه شواهدی که تصویرهای نهج البلاغه را دربرداشتند آورد. از آنجا که تحقیقات متاخرین بر موضوع "خیال و تصویر" نارسا و غالبا براساس منابع و ماخذ خارجی تدوین گشته است : نگارنده بر آن شد ماهیت و "عالم خیال" را در رابطه با "عالم حس " و "عالم عقل" از گفته های بزرگان فرهنگ اسلامی چون ابن سینا، ابن عربی و ملاصدرای شیرازی و ... روشن سازد لذا جستاری را بدین موضوع اختصاص داد. چهار جستار دیگر به موضوعات : "فایده و ارزش بررسی صور خیال" و رابطه آن با زیبایی و کمال انسان، "بلاغت امیرالمؤمنین (علیه السلام)"، "هنر تصویرآفرینی در نهج البلاغه"، "طبقه بندی تصویر در نهج البلاغه" و "تاثیر تصویرهای نهج البلاغه بر ادب فارسی" اختصاص داده شده است .

توجه: جهت دریافت اصل پایان نامه به دانشگاه مربوطه مراجعه کنید.