كسى كه چيزى از او خواسته اند تا وعده نداده آزاد است.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

بررسی تمثیل درخطبه هاونامه های نهج البلاغه (با نگرشی به ترجمه های پارسی آن)

نويسنده : دهنبی، حمید

 

استاد راهنما : تجلیل، جلیل

 

مقطع : کارشناسی ارشد

 

دانشگاه : دانشگاه تهران

 

تاريخ دفاع : 1381

این رساله به بررسی تمثیل و تشبیه در نهج البلاغه می پردازد. در بخش نخست از ماهیت تمثیل سخن گفته ایم. در این باره، تمثیل ابتدا به عنوان یک صفت ادبی در حوزه علم بیان از دو دیدگاه استعاره گرایان و تشبیه گرایان بررسی شده است، چرا که عده ای از علمای بلاغت تمثیل را تشبیه و گروهی دیگر آن را استعاره می دانند. تمثیل را در بلاغت معاصر با نام الیگوری و به عنوان یک نوع ادبی نیز بررسی می کنند که در این زمینه آراء کادن مشهور است. منطقیان نیز، تمثیل را در قلمرو منطق و خطابه مطرح کرده و راههای نقد استدلال تمثیلی را پی می گیرند. در قلمرو کلام جدید نیز تمثیل را تحت عنوان زبان دینی پژوهش می کنند. در این حیطه به بحث درباره صفات مشترک بین خدا و انسان و حیوان می پردازند که مساله اصلی این بحث چگونگی توجیه این اشتراک است در این باره توماس اکویناس الهی دان بزرگ مسیحیت نظریه تمثیل را پیشنهاد می کند که به کمک آن مساله پیچیده صفات مشترک را می توان حل کرد. در ادامه ضمن بررسی دلائل گرایش به تمثیل، این صنعت ادبی را در کتاب مقدس و کمدی الهی کاویده ایم. پس از آن به بررسی تمثیل در نهج البلاغه پرداخته و تمثیلهای آن را تحت عناوینی همچون تمثیلهای حیوانی و سیاسی و تمثیلهای راجع به دنیا و جز آن مورد مداقه قرار داده ایم. این بررسی ها را ابتدا در خطبه های نهج البلاغه و سپس در نامه های آن انجام داده ایم و گاهی مضامین مشابه آنها را نیز بررسی کرده ایم. آنگاه یکی از تمثیلهایی که درباره دنیاست تحلیل و مو شکافی گردیده و با تئوریهای تمثیل مطابقت داده شده است. در خاتمه ضمن مقایسه میان تمثیل در نهج البلاغه و کتاب مقدس و کمدی الهی به جایگاه تمثیل در نزد علی(علیه السلام) پرداخته و دلایل ساده و بی پیرایه بودن تمثیل های آن بزرگ را خاطر نشان ساخته ایم.

توجه: جهت دریافت اصل پایان نامه به دانشگاه مربوطه مراجعه کنید.