آبروى تو چون يخى جامد است كه در خواست آن را قطره قطره آب مى كند، پس بنگر كه آن را نزد چه كسى فرو مى ريزي؟.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

خانه  >  دانستنی های نهج البلاغه (ضرب المثل ها)  >  بررسي ضرب المثل هاي نهج البلاغه

بررسي ضرب المثل هاي نهج البلاغه

در ادبيات هر ملت و قومي انواع ضرب المثل ها وجود داشته و دارد.و متفکران و دانشمندان جوامع بشري سعي کرده اند معارف بلند اخلاقي و مباحث حکيمانه انسان ساز را در قالب مثل يا ضرب المثل ها به مردم تفهيم نمايند و يا حوادث سياسي عبرت اميز و وقايع تلخ و شيرين روزگاران گذشته را در اينگونه قالب ها ريخته و به انسانهاي طرفدار سعادت و بهروزي تقديم نمايند.
ضرب المثل هاي زيبا و حکيمانه همواره مورد توجه عموم طبقات اجتماعي است زيرا:
1- زبان تمثيل زبان ساده ي عموم مردم است.
2- ضرب المثل نوعي ساده گوئي است که مورد نياز عموم مردم مي باشد.
3- زبان تمثيل قدرت تخيل را فعال نموده و مطالب سنگين را هماهنگ و هم سطح افکار عموم مردم مي سازد.
4- مطالب فراوان و پراکنده را مي شود در قالب ضرب المثل ها با کمترين عبارات و الفاظ مطرح نمود گاهي يک ضرب المثل گوياتر از چندين کتاب يا چندين سخن راني است.
5- ضرب المثل ها قدرت فراگيري عموم طبقات را تقويت مي نمايد.
6- چون ضرب المثل ها متناسب با فرهنگ و آداب و رسوم هر قومي است اثر چشمگيري در دگرگوني دلها دارد.
7- در ضرب المثل ها، جمع بندي، کل نگري و نتيجه گيريهاي لازم وجود دارد که در فراگيري عموم طبقات اثر بسزائي داشته و توان و قدرت آموزشي را بالا مي برد.
از اين رو توجه به ضرب المثل هاي نهج البلاغه ضروري است و پروراندن آن ها، يکي از اهداف آموزشي ارزنده مي باشد که امام (ع) متناسب با مباحث خطبه ها و با توجه به فرهنگ و آداب مردمي با آنان سخن مي گفت و در رابطه با حوادث سياسي گوناگون از ضرب المثل ها کمک مي گرفت و با جاذبه ي هنري آن، معارف بلند اخلاقي، سياسي، اجتماعي را براي عموم مردم مطرح مي فرمود .

خداوند بزرگ در قرآن کريم به خلق ضرب المثل ها توجه دارد تا با زبان تمثيل و تشبيه، عقلها را بحرکت در آورد و قدرت تفک را بارور سازد و فطرت الهي انسان را با رهنمودهاي لازم ب رشد و کمال فراخواند که فرمود:
. و لقد ضربنا للناس في هذا القرآن من کل مثل لعلهم يتذکرون«زمر 27»
. و يضرب الله الامثال للناس لعلهم يتذکرون«ابراهيم 25»
. و تلک الامثلا نضربها للناس لعلهم يتفکرون«حشر 21»
امام علي (عليه السلام) به کاربرد ضرب المثل ها اشاره مي فرمايند که:
و وعظتم بمن کان قبلکم و ضربت الامثال لکم[1] (من با ياد آوري زندگي و حوادث تلخ و شيرين گذشتگان شما را نصيحت کردم و ضرب المثل هائي مفيد براي شما مطرح نمودم تا هدايت شويد).
صفحه 130، 131.
منبع :خطبه 25 -176 نهج البلاغه المعجم المفهرس.ص130،131