ستودن بيش از آنچه كه سزاوار است نوعى چاپلوسى ، و كمتر از آن ، درماندگى يا حسادت است.
مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت

خانه  >  نهج البلاغه موضوعی  >  عبادت  >  اطاعت از خدا و غیر خدا

اطاعت از خدا و غیر خدا

1. اطاعت از خدا

1083. فرمان خدا نیکوست

فی و صیته لابنه: انه (یعنی الله سبحانه) لم یامرک الا بحسن، و لم ینهک الا عن قبیح.

در سفارش به فرزند خود، می فرماید: خدای سبحان تو را جز به آنچه نیکوست فرمان نداده و جز از آنچه زشت است، باز نداشته است. ( نامه 31)


 

1084. یکی از انگیزه های شکر گزاری

من کتابه له الی الحارث الهمدانی: اکثر ان تنظر الی من فضلت علیه؛ فان ذلک من ابواب الشکر.

در نامه خود به حارث همدانی می فرماید: به کسی که بر او برتری داده شده ای بسیار بنگر؛ زیرا این کار یکی از انگیزه های شکر گزاری است. ( نامه 69)


 

1085. طاعت تنها از خدا

لا طاعه لمخلوق فی معصیه الخالق.

طاعت مخلوق در نافرمانی خالق نشاید. ( حکمت 165)


 

1086. سفارش علی علیه السلام به فرزندش

(لا بنه الحسن علیه السلام:)لا تخلفن و راک شیئا من الدنیا، فانک تخلفه لاحد رجلین: اما رجل عمل فیه بطاعه الله فسعد بما شقیت به، و اما رجل عمل فیه بمعصیه الله فشقی بما جمعت له؛ فکنت عونا له علی معصیته، و لیس احد هذین حقیقا ان توثره علی نفسک.

به فرزندش امام حسن علیه السلام فرمود: از متاع دنیا چیزی برای خود باقی مگذار؛ چرا که آن را برای یکی از این دو شخص می گذاری: یا کسی که آن را در اطاعت خدا صرف می کند و با آنچه تو به خاطرش بدبخت شدی، خوشبخت می شود. و یا کسی که آن را در معصیت خدا به کار گیرد و با آن بدبخت می گردد، پس تو یاور او شدی در گناهی که کرده، پس هیچ کدام از این؛ سزاوار نیستند که آن ها را بر خود مقدم داری و برای آن ها ارث گذاری. ( حکمت 416)


 

1087. اطاعت بدون عذر

علیکم بطاعه من لا تعذرون بجهالته.

بر شما باد به فرمانبرداری و اطاعت از کسی که در نشناختنش عذری ندارد. ( حکمت 156)


 

1088. فرمانبرداری از خدا

استتموا نعم الله علیکم بالصبر علی طاعته، و المجانبه لمعصیته.

با صبر و شکیبایی بر فرمانبرداری از خداوند، نعمت هایش را بر خود تمام کنید و از معصیت و نافرمانی اش کناره گیرید. ( خطبه 188)


 

1089. بزرگ ترین حسرت در قیامت

ان اعظم الحسرات یوم القیامه حسره رجل کسب مالا فی غیر طاعه الله، فورثه رجل فانفقه فی طاعه الله سبحانه، فدخل به الجنه، و دخل الاول به النار.

بزرگ ترین حسرت در روز قیامت، حسرت کسی است که ثروتی را از راه نامشروع به دست آورده و مردی آن را به ارث برده و در راه اطاعت خدا صرف کرده و به بهشت رفته و آن اولی به خاطر همان مال به دوزخ رفته. (حکمت 429)


 

1090. شناساندن پروردگار

بعث الله محمدا صلی الله علیه و آله، بالحق لیخرج عباده من عباده الاوثان الی عبادته، و من طاعه الشیطان الی طاعته.

خداوند حضرت محمد صلی الله علیه و آله را به راستی برانگیخت تا بندگانش را از پرستش بت ها باز داشته و به عبادت او سوق دهد و آن ها را از اطاعت شیطان به فرمانبرداری از حق وادارد. ( خطبه 147)


 

1091. موجبات خشنودی خدا

هیهات! لا یخدع الله عن جنته، و لا تنال مرضاته الا بطاعته.

هیهات! بخشش خدا را با فریب نمی توان از او گرفت و خشنودی او جز با طاعتش به دست نیاید. ( خطبه 129)


 

1092. نهایت خشنودی خدا

اوصاکم بالتقوی و جعلها منتهی رضاه و حاجته من خلقه.

خداوند شما را به پرهیزگاری سفارش کرد و آن را منتهای خشنودی خود و خواسته اش از بندگان خویش قرار داد. ( خطبه 183)


 

1093. ستون حق

ان الله سبحانه قد جعل للخیر اهلا، و للحق دعائم، و للطاعه عصما.

همانان خدای سبحان برای خیر و خوبی اهلی و برای حق ستون هایی و برای اطاعت و بندگی نگاهدارانی قرار داده است. ( خطبه 214)


 

1094. پاس بزرگی خدا

لو لم یتوعد الله علی معصیته لکان یجب ان لا یعصی شکرا لنعمه.

اگر خداوند برای نافرمانی از خود بیم (آتش) هم نمی داد، باز واجب بود که به پاس نعمت هایش نافرمانی نشود. ( حکمت 290)


 

1095. شایسته فرمانبری

فطوبی لذی قلب سلیم، اطاع من یهدیه، و تجنب من یردیه، و اصاب سبیل السلامه ببصر من بصره، و طاعه هاد امره.

خوشا به حال کسی که دلی سالم و پاک از آلودگی دارد، اطاعت می کند هدایت کننده اش را، اجتناب می کند از هلاک کننده اش و راه سلامت را پیش می گیرد با بینایی کسی که او را بینا می سازد و با اطاعت هدایت کننده ای که او را دستور دهد. (خطبه 214)


 

1096. پرهیز از کوتاهی در کار

ان الله سبحانه جعل الطاعه غنیمه الاکیاس عند تفریط العجزه.

خداوند سبحان اطاعت را غنیمت هوشیاران خردمند قرار داده در آن هنگام که مردم ناتوان قصور نمایند.(حکمت 331)


 

1097. بهترین ذکر

افیضوا فی ذکر الله فانه احسن الذکر و ارغبوا فیما وعد المتقین فان وعده اصدق الوعد.

در ذکر خداوندی حرکت کنید که بهترین ذکر است و علاقه پیدا کنید به آنچه که خداوند متقیان را وعده فرموده است؛ زیرا وعده خداوندی راست ترین و عده ها است. ( خطبه 110)


 

1098. جایگاه فرمانبرداران حق

اهل الطاعه فاثابهم بجواره، و خلدهم فی داره، حیث لا یظعن النزال، و لا تتغیر بهم الحال، و لا تنوبهم الافزاع، و لا تنالهم الاسقام.

خدا به فرمانبرداران با قرار دادنشان در کنار رحمت و پناه خود پاداش می دهد و آنان را در سرای خود، (سرایی که برای اهل طاعت آماده ساخت یعنی بهشت) جاودانه ساکن می سازد، سرایی که فرود آیندگان در آن به جای دیگری کوچ نمی کنند و حالشان دگرگون نمی گردد. هیچ گونه بیمی به آنان راه نمی یابد و هیچ نوع بیماری به ایشان نمی رسد. ( خطبه 109)

 


 

1099. خیر خواه ترین و خیاتنکارترین مردم

ان انصح الناس لنفسه اطوعهم لربه؛ و ان اغشهم لنفسه اعصا هم لربه.

خیرخواه ترین مردم نسبت به خویش، کس است که در برابر پروردگارش از همه فرمانبردارتر باشد و خیانتکارترین آن ها به خود، نافرمان ترین آن ها از پروردگار خویش است. ( خطبه 86)


 

1100. ستایش حق

نحمده علی ما وفق له من الطاعه و ذاد عنه من المعصیه.

ستایش می کنیم خدا را برای توفیق اطاعت که به ما عنایت فرمود و ما را از معصیت برکنار فرمود. ( خطبه 194)


 

1101. اطاعت و معصیت خداوند

اعلموا! انه ما من طاعه الله شی الا یاتی فی کرده و ما من معصیه الله شیء الا یاتی فی شهوه.

بدانید خداوند را در هیچ چیز نمی توان اطاعت کرد مگر با زحمت، و در هیچ چیز نمی توان خدا را معصیت کرد مگر با میل و رغبت. ( خطبه 176)


 

1102. جاده های مستقیم برای طاعت خدا

ان للطاعه اعلاما واضحه، و سبلا نیره، و محجه نهجه، و غایه مطبه، یردها الاکیاس، و یخالفها الانکاس.

به راستی برای اطاعت از خداوند نشانه های آشکار و راه هایی روشنی بخش و جاده ای مستقیم و واضح و عاقبتی مطلوب است که هوشمندان به آن نشانه ها و راه ها وارد می شوند (و از آن ها هدایت می جویند) و فرومایگان با آن ها به مخالفت بر می خیزند و به راه خلاف می روند. (نامه 30)


 

1103. بهترین اطاعت

من کتابه الی الحارث الهمدانی؛ اطع الله فی جمیع امورک؛ فان طاعه الله فاضله علی ماسواها.

در نامه خود به حارث همدانی می فرماید: در تمام کارهای خود از خدا اطاعت کن؛ زیرا فرمانبرداری از خدا بهترین اطاعت هاست. ( نامه 69)


 

1104. حفظ خداوند از مردم

انما الناس مع الملوک و الدنیا، الا من عصم الله.

مردم از پادشاهان (و قدرتمندان) و دنیا تبعیت می کنند، مگر کسی که خدا او را حفظ فرماید. ( خطبه 210)


 

1105. عاقبت خروج

ان للطاعه اعلاماً واضحه  من نکب عنها جار عن الحق، و خبط فی التیه، و غیر الله نعمته، و احل به نقمته.

برای اطاعت نشانه های روشنی است … هر کس از آن راه های روشن منحرف شد تجاوز از حق نمود و در بیابان گمراهی سر در گم گشت و خداوند نعمت او را دگرگون ساخت و عذاب خود را بر او فرود آورد. ( نامه 30)


 

1106. فرمانبری از خدا

لم تخلق الخلق لوحشه، و لا استعملتهم لمنفعه، و لا یسبقک من طلبت، و لا یفلتک من اخذت، و لا ینقص سلطانک من عصاک، و لا یزید فی ملکک من اطاعک.

مخلوقات را برای دفع وحشت نیافریدی و آن ها را برای سود بردن به کار نینداختی، قدرت فرار از تو را دارا نیست کسی که تو را معصیت کند از سلطه تو نکاهد و کسی که اطاعتت کند بر ملک تو نیفزاید. ( خطبه 109)


 

1107. آثار اطاعت از خدا

خلق الخلق حین خلقهم غنیا عن طاعتهم، آمنا من معصیتهم، لانه لا تضره معصیه من عصاه و لا تنفعه طاعه من اطاعه.

هنگامی که مخلوقات را آفرید از اطاعت آنان بی نیاز بود و از معصیت آنان در امان؛ زیرا گناه هر کس که او را گناه کرد ضرری به او نرساند و اطاعت کسی که او را اطاعت می کند نفعی برای او ندارد. ( خطبه 193)


 

1108. لطف دایم خدا

لم تخل من لطفه مطرف عین فی نعمه یحدثها لک، او سیئه یسترها علیک، او بلیه یصرفها عنک! فما ظنک به لو اطعته!

هرگز از لطف و عنایت او خالی نیستی، حتی یک چشم برهم زدن، چه با بخشیدن نعمتی که بای تو به وجود می آورد، یا زشتی که بر تو می پوشاند یا بلایی که از تو بر می گرداند، با این حال چه گمان می کنی درباره این خداوند اگر اطاعتش کنی. ( خطبه 223)


 

1109. آثار اطاعت از خدا

لو قد عاینتم ما قد عیان، ما مات منکم لجز عتم و وهلتم و سمعتم و اطعتم.

اگر آنچه را که مردگان درک کرده اند و دیده اند شما هم بودید، می ترسیدید وحشت می کردید گوش به دستور خدا می دادید و فرمان می بردید. ( خطبه 20)


 

1110. نتیجه پناه بردن به خدا

لو ان الناس حین تنزل بهم النقم و تزول عنهم النعم فزعوا الی ربهم بصدق من نیاتم و وله من قلوبهم، لرد علیهم کل شارد، و اصلح لهم کل فاسد.

اگر مردم در آن هنگام که سختی ها بر آنان فرود می آید و نعمت ها از آنان زایل می گردد، به پروردگارشان با نیت راستین و اشتیاق شدیدی از دل هایشان بنالند و التماس کنند، خداوند متعال هر آن چه را که از آنان گریزان شده است، به آنان بر می گرداند و هر فاسدی را که به آنان روی آورده است اصلاح می نماید. (خطبه 178)


 

1111. عید واقعی

کل یوم لا یعصی الله فیه فهو عید.

هر روزی که در آن خدای را نافرمانی نکنند عید است. ( حکمت 428)


 

1112. فرمانبری از خدا

ان ولی محمد من اطاع الله و ان بعدت لحمته، و ان عدو محمد من عصی الله و ان قربت قرابته!.

همان دوستدار محمد صلی الله علیه و آله و نزدیک به او کسی است که از خدا فرمان ببرد، اگر چه نسبش از آن حضرت دور باشد، و دشمن محمد صلی الله علیه و آله کسی است که از انجام فرمان خدا سرپیچی کند، اگر چه خویشاوندی او نسبت به حضرت صلی الله علیه و آله نزدیک باشد. ( حکمت 96)


 

1113. اطاعت از خدا

اطعیوا الله و لا تعصوه، و اذا رایتم الخیر فخدوا به، و اذا رایتم الشر فاعرضوا عنه.

اطاعت خدا کنید و معصیت او را نکنید، اگر چیز خوبی دیدید آن را عمل کنید و اگر شری دیدید آن را رد کنید. ( خطبه 167)


 

1114. فرمان بردن از خدا

احذر ان یراک الله عند معصیته و یفقدک عند طاعته، فتکون من الخاسرین، و اذا قویت فاقو علی طاعه الله، و اذا ضعفت فاضعف عن معصیه الله.

بترس از این که خداوند بزرگ تو را در حال گناه و نافرمانی ببیند و فرمانبرداری از تو نبیند، و گرنه از زیانکاران باشی. پس اگر توانایی، در فرمانبرداری حق توانا باش. اگر ناتوانی، از نافرمانی حق ناتوان شو. ( حکمت 383)


 

1115. بیناترین دیدگان و شنواترین گوش ها

الا ان ابصر الابصار ما نفذ فی الخیر طرفه! الا ان اسمع الاسماع ما وعی التذکیر و قبله!.

بدانید که بیناترین دیدگان دیده ای است که نگاهش به خیر و صلاح باشد، بدانید که شنواترین گوش های گوشی است که پند و اندرز را بشنود و پذیرا شود. ( خطبه 105)


 

1116. ترس ملاقات با خدا

اتق الله الذی الا بد لک من لقائه، و لا منتهی لک دونه.

از خدایی که بی گمان او را ملاقات خواهی کرد بترس که تو را غیر از او نهایتی نیست و سرانجام به سوی او باز خواهی گشت. ( نامه 12)


 

1117. هدایت امام

اخرجوا الی الله بما افترض علیکم من حقه، و بین لکم من وظائفه، انا شاهد لکم، و حجیج یوم القیامه عنکم.

به سوی خدا روی آورید و حق آنچه را که به شما واجب نموده است و آن ها را نیز بیان کرده است به خوبی ادا کنید، من روز قیامت برای شما گواه و از طرف شما حجت و دلیل خواهم آورد. ( خطبه 175)


 

2. اطاعت از غیر خدا

1118. همه مردم آزادند

لا تکن عبد غیرک و قد جعلک الله حرا، و ما خیر خیر لا ینال الا بشر، و یسر لا ینال الا بعسر.

بنده دیگری مباش که خدا تو را آزاد آفرید. چه خوبی است آن خوبی که جز با بدی به دست نیاید و چه آسانی است آن آسانی که جز با سختی به چنگ نیاید؟.( نامه 31)


 

1119. به غیر از خدا روی نیاورید

ایها الناس! غیر المغفول عنهم، و التارکون الما خوذ منهم. مالی اراکم عن الله ذاهبین، و الی غیره راغبین!.

ای مردمی که از کار شما غافل نیستند و ای مردمی که (خدا و اوامر او را) رها کرده اید و (هر چه دارید از جان، مال و فرزند) از شما گرفته می شود، چه شده است که می بینم از خدا روی گردان شده اید و به غیر او روی آورده اید!؟ ( خطبه 175)


 

1120. خیر خواه ترین مردم

ان انصح الناس لنفسه اطو عهم لربه، و ان اغشهم لنفسه اعصاهم لربه.

خیرخواه ترین مردم نسبت به خویش، اطاعت کننده ترین آن ها از پروردگار است و فریبنده ترین مردم نسبت به خود نافرمان ترین آنها از پروردگار خویش می باشد. ( خطبه 86)


 

1121. نافرمانی از خدا

من کلامه لاهل الکوفه: ایها الشاهده ابدانهم، الغائبه عنهم عقولهم، المختلفه اهواوهم، المبتلی بهم امراوهم، صاحبکم یطیع الله و انتم تعصونه، و صاحب اهل الشام یعصی الله و هم یطیعونه!.

در سخنان به کوفیان می فرماید: ای مردمی که پیکرهایشان پیداست و خردهایشان از وجود آنها رخت بر بسته است! خواهش ها و اهدافشان گونه گونه است، و امرایشان به آنها گرفتار شده اند. زمامدار شما خدا را فرمان می برد و شما او را نافرمانی می کنید و زمامدار شامیان خدا را نافرمانی می کند و آنها از او فرمان می برند! ( خطبه 97)


 

1122. خیر از دیدگاه امام علیه السلام

سئل عن الخیر ما هو! فقال علیه السلام: لیس الخیر ان یکثر مالک و ولدک، ولکن الخیر ان یکثر علمک، و ان یعظم حلمک، و ان تباهی الناس بعباده ربک.

از امام علیه السلام سئوال شده: خیر چیست؟

فرمود: خیر آن نیست که دارایی و فرزندت زیاد شود، بلکه خیر و خوبی آن است که دانشت افزون شود و حلم و بردباری ات بزرگ و ثابت گردد و بتوانی با پرستش پروردگارت در میان مردم فخر و مباهات کنی. ( حکمت 94)


 

1123. عاقبت مطیعان تنبلی

من اطاع التوانی ضیع الحقوق، و من اطاع الواشی ضیع الصدیق.

هر کس مطیع سستی و سهل انگاری باشد (سهل انگاری بر او چیره گردد) حقوق و منافع خود را ضایع و تباه می سازد و کسی که از سخن چین اطاعت کند (و سخن او را بپذیرد) دوست خود را از دست می دهد. ( حکمت 239)


 

1124. نیرومندی در اطاعت خداوند

احذر ان یرالک الله عند معصیته، و یفقدک عند طاعته فتکون من الخاسرین، و اذا قویت فاقو علی طاعه الله؛ و اذا ضغف فاضعف عن معصیت الله.

بترس از ان که خداوند تو را در حال عصیان ببیند و در فرمانبرداری اش نبیند که در شمار زیانکاران خواهی بود و هرگاه نیرومند شدی در طاعت خدا باش و چون ضعیفی از معصیت و نافرمانی اش ناتوانی کن. ( حکمت 383)


 

1125. ترک خیر خداوندی

عباد الله! انه لیس لما وعد الله من الخیر مترک، و لا فیما نهی عنه من الشر مرغب.

ای بندگان خدا! آن خیری که خدا وعده داد است ترک کردنش شایسته نیست و رغبت به آن شری که از آن نهی فرموده است جایز نیست. ( خطبه 157)


 

1126. بندگی غیر خدا

تدبروا احوال الماضین من المومنین قبلکم، کیف کانوا فی حال التمحیص و البلاء  اتخذتهم الفراعنه عبیدا فساموهم سوء العذاب و جر عوهم المرار.

در حالات مردمان با ایمان که پیش از شما از این دنیا گذشته اند که چگونه زندگی را در حال ضعف و بلا سپری کردند، … فراعنه و طاغوت ها آنان را بردگی خود گرفتند و عذاب بدی به آنان دادند و تلخی ها را جرعه جرعه به آنان نوشاندند. ( خطبه 192)


 

1127. پرهیز از نافرمانی خالق

اتقوا معاصی الله فی الخلوات؛ فان الشاهد هو الحاکم.

از نافرمانی خدا بپرهیزید و در خلوت گناه نکنید که گواه (بر گناه شما) خود حاکم بر آن است. ( حکمت 324)